segunda-feira, 15 de agosto de 2016

Estão abertas as inscrições para a Excursão da ADASCA 2016


Caros colegas e amigos,

Estão abertas as inscrições para a  Excursão da ADASCA 2016, pelos valores indicados, não visamos fins lucrativos.

Mais uma vez não foi fácil escolher um destino do agrado de todos, pois as escolhas são diversas. A escolha deste ano foi acolhida por 6 colegas dos órgãos sociais. Quem não opinou, concordou ou tenciona não participar...

Quanto aos valores das Ementas, consegui-se reduzir para os 12 €, neste caso optou-se por dois pratos saber: Lombo assado fateado e Filetes de pescada, com a respectivas entradas de que consta: pão, manteiga, azeitonas, salgadinhos, sobremesa, vinho, cerveja, água, sumo e café.

O autocarro tem capacidade para 67 lugares (Transdev), é novo, pelo que oferece boas condições de comodidade para esta excursão. As fichas para as inscrições estão disponíveis no site da ADASCA, na Pastelaria Delicreme e Café TiJuca ambos em Cacia. Podem lá ser preenchidas e entregues com o respectivo pagamento, sendo recolhidas no dia 5 de Setembro pela parte da manhã.

Feita esta apresentação, façam as vossas inscrições enquanto é tempo, e ajudem a divulgar. 

Cordiais cumprimentos para todos,

Joaquim Carlos
Presidente da direcção
Presidente da Direcção da ADASCA
Telef: 234 095 331 (Sede) ou 964 470 432
 Site: www.adasca.pt 
NB: o programa fica sujeito a ajustamentos caso se considere necessário.
Na imagem vemos o conforto do autocarro que vai fazer a excursão da ADASCA

SUCO DOTIK, ALDEIA WEBEREK, MUNISIPIU MANUFAHI - DEZENVOLVIMENTU LAHIA

Komunidade la Asesu Ahi Eletrisidade No Signal Telefone Timor-Telecom Nian
Husi: Moisés Vicente

Tinan sanulu resin hitu (17) liu ona, Repúblika Demokrátika Timor-Leste hetan ninian ukun rasik an maibé iha ninia povu balu sei halerek nafatin ba ahi EDTL-Eletrisidade Timor-Leste, estrada ladiak, signal Timor-Telecom laiha no seluk-seluk tan. Iha ne’ebé, komunidade sira iha Aldeia Weberek, Suco Dotik, Munisipiu Manufahi la asesu ahi EDTL no komunidade sira mos la asesu signal telefone Timor-Telecom nian. Komunidade Aldeia Weberek Jacinta Sarmento dehan katak durante ne’e ami iha ne’e moris los hanesan izoladu la asesu ba informasaun husi nasional nian nunka asesu buat ida.

Signal telefone Timor-Telecom deit mos atu hetan ne’e araska liu ona, dala ruma atu telefone ba familia sira iha Dili, ami komunidade aldeia Weberek halai ba Suco Dotik nian mak foin bele telefone ba familia sira ne’ebé balu servisu iha Díli ne’eba. Ho ida ne’e ami komunidade iha aldeia Weberek husu ba Governu liuliu ba Sr. Gastão de Sousa, Ministériu Obras Públikas, Transportes no Komunikasaun mak órgaun sentrál Governu nian ne’ebé responsavel ba konsepsaun, ezekusaun, koordenasaun no avaliasaun ba polítika ne’ebé Konsellu Ministrus define no aprova ba área obras públikas, distribuisaun no jestaun bee nian, saneamentu no eletrisidade, transporte no komunikasaun nian sira. Ami husu politika oinsa mak ami nia aldeia Weberek nee bele hetan ahi eletridade Timor-Leste. Iha Suco seluk no aldeia seluk ahi EDTL diak hela tansa mak iha aldeia Weberek nee la hetan ahi EDTL. Aldeia Weberek mos importante ba Governu Central tamba fatin balu iha ne’e hanesan Prizaun Weberek mos iha. Prizaun Weberek iha tempo Indonesia nian ate agora. Governu liliu parte Ministériu Justisa nian mai haree ona maibé seidauk hadia halo diak atu sulan ema ne’ebé mak halo krime.

Iha sorin seluk, aldeia Weberek agora dadaun ne’e iha ona (TK) Eskola Pre-Primaria ida, (SD) Primaria ida, (SMP) Pre-Secundaria ida, Posto Saude ida no Igreja Capela ida. Komunidade iha aldeia Weberek total hamutuk 360 KK-Kepala Keluarga. Dalan atu tama ba aldeia Weberek hahu husi estrada boot suco Dotik nian ba aldeia Weberek kilo metru tolu (3 km). Informasaun ida ne’e ami hatun atu intervista ba Xefi Suco Dotik maibé Xefi suco Dotik laiha fatin. (*)

Weberek, Loron 11 Agostu 2016

Foto: Dalan atu tama ba Aldeia Weberek, iha Suco Dotik 2016

Publicada por TIMOR AGORA

POVU KONSIDERA DEZENVOLVIMENTU BA DEIT UKUN NAIN SIRA

Povu konsidera dezenvolvimentu iha Timor Leste (TL), durante tinan 14 nia laran  ne’e, ukun nain sira dezenvolve sira nia an de’it, tanba povu sira iha baze to’o ohin loron sei kontinua moris iha kiak no mukit nia laran.


Komunidade Paulo Guterres Sarmento, husi Suku Maubisse, Postu Administrativu Maubisse, Munisipiu Ainaro afirma katak, ohin loron Timor Leste hetan ona nia independensia, independensia ne’e ba de’it grupu balu.

“Ami nia Suku Maubisse so rona de’it naran dezenvolvimentu, ami Suku Maubisse sai vítima ba dezenvolvimentu ne’e rasik. Ami nia Suku Maubisse lakon  husi ukun nain sira nia matan, no ukun nain sira nia hanoin. ami husu atu nai ulun sira tau matan mós mai ami povu iha Suku Maubisse, liu-liu bee moos, estrada no eletrisidade,” deklara Paulo Guterres bainhira dialogu ho PR Taur Matan Ruak iha Suku refere, Kuarta (10/08/2016).

Nia hatutan, ema bele riku buat oi-oin, maibé sei labele halo buat ida, kuandu estrada ladiak, no bee moos laiha hodi fasilita komunidade sira.

Alende ne’e, nia mós informa katak,  Aldeia hat iha Suku Maubisse ne’e seida’uk asesu ba estrada no eletrisidade, tanba ne’e husu Governu loke matan ba povu nia susar no terus ne’e.

“Ami agrikultores sira kuda modo ho varidades oi-oin, maibé difisil atu asesu ba merkadu, tanba estrada ladiak,”afirma Paulo Guterres.

Tanba ne’e liu husi oportunidade ne’e nia husu ba Prezidenti Repúblika atu lori netik povu iha Suku refere nia aspirasaun hirak ne’e hato’o ba Governu hodi responde netik sira nia preokupasaun ne’e.

Hatan ba preokupasaun ne’e PR Taur Matan Ruak esplika katak,  koalia konaba área hirak ne’ebé importante mak hanesan, eletrisidade, estrada rurál, bee moos.

“Ha’u hatene iha Suku Maubisse, iha problema mais fiar katak sei bele rezolve. Konaba estrada no eletrisidade, imi iha Suku Maubisse iha Aldeia rua de’it mak seidauk asesu ba eletrisidade, Mas ita se iha prosesu, tanba ne’e fiar katak, iha tinan ida ou rua problema eletrisidade sei rezolve,”dehan Taur Matan Ruak.

Maibé Xefe Estado ne’e hateten katak, problema hira ne’ebé povu iha Suku refere infrenta ne’e,  ladok ou la ses husi Suku seluk infrenta, no iha Suku seluk tan aat liu.

“Ha’u fó ezemplu, iha Suku balun, ha’u  la’o loron tomak mak foin to’o, liu husi Turiscai ba Same la’o loron rua toba kalan ida iha dalan, ha’u foin daudauk ba vizita suku Fatucalo, Suku Fatucalo ita la’o husi Turiscai, Suku ida ne’ebé partense Postu Turiscai nian, ba mai ita la’o oras sanulu resin rua mak foin to’o iha Suku refere, ami tauk ne’ebé ami husi Liquidoe mak mai, sira estrada no eletrisidade no buat hotu laiha,”afirma PR Taur Matan Ruak.

Xefi Estadu ne’e haktuir, iha Suku balu konsidera Prezidenti Repúblika halo diskriminasaun ba komunidade, tanba sira balun asesu ona ba estrada no eletrisidade, maibé balu estrada laiha.

Maibé Taur Matan Ruak esplika ba komunidade sira iha fatin refere katak,  Estadu nia  kbi’it mak la to’o  atu halo buat hotu dala ida, maibé tenki iha esperansa katak, iha tempu ida sei rezolve problemas refere balu.

Nia hatutan, tenki hanoin uluk povu sira ne’ebé estrada laiha liu,  tanba durante ne’e, sira nunka haree kareta ho motor.

Taur Matan Ruak dehan, nia mós preokupa tebes ho estrada rural sira, tanba povu iha área rural difisil tebes atu dezenvolve sira nia moris, tanba de’it estrada laiha.

“Ha’u hanoin tinan tolu ou haat tan, ita hatene mai kotuk hanesan ohin ha’u dehan, ita la’o dook duni, fou-foun ahi laiha, iha Timor ne’e balun de’it mak iha, maibé agora barak liu mak iha. Ne’e halo iha tinan tolu ou haat  nia laran, iha tinan 2015 de’it ita abansa makas loos,” Taur Matan Ruak.

Xefi Estadu ne’e  reforsa, estrada ruaral sei lori tempu tan oituan, liliu ba Aldeia sira, tanba Governu  agora sei hahú ho estrada nasional.

“Ba sira ne’ebé estrada, bee moos no eletrisdade la iha, ita labele taka matan ba sira, maibé ida ne’e sei fó perioridade bo’ot loos, ita bo’ot sira haree iha tinan kotuk ha’u veta Orsamentu Jerál Estadu (OJE), ne’e duni ha’u ejije ba Governu para atu aumenta tan orsamentu ba edukasaun, saúde, agrikultura, bee moos no estrada rural sira,”esplika Xefe Estado ne’e.

Povu triste, SEPFOPE tu’ur de’it iha kantor

Povu iha Suku Maubisse, Postu Administrativu Maubise, Munisipiu Ainaro hato’o sira nia sentimentu tristeja ba Prezidenti Repúblika katak, sira triste tebes, tanba Governu, li-liu Sekrtáriu Estadu Polítika Formasaun Profesion i Empregu (SEPFOPE), la akompaña Prezidenti nia vizita ba Suku sira iha Timor laran tomak hodi haree kondisaun moris povu nian.

Komunidade Domingos Mendonça hatete katak, tuir lolos membru Governu sira, liu-liu SEPFOPE labele tur de’it iha kantor, tenki la’o hanesan Prezidenti Repúblika hodi haree kondisaun povu nia moris iha área rural.

“Ha’u rona katak, Governu SEPFOPE atu mai akompanha Prezidenti nia vizita ida ne’e, maibé realidade laiha, ida ne’e ami triste tebes,”dehan Domingos.

Nia haktuir, durante ne’e sira rona liu husi media katak, SEPFOPE ajuda ekipamentus tizolu ba povu iha Suku balu.

“Ami nia Suku Maubisse ne’e, potensia tebes ba rai mean, maibé ami labele dezenvolve tanba, meus laiha,”esklarese nia.

Alende ne’e, komunidade Laurina da Costa Araujo hatutan liu tan katak, Governu promete ona atu halo uma ba povu kbi’it laek sira, maibé to’o agora la realiza.

Adriano Martins de Araújo, informa katak,  inan aman sira iha Suku refere tau  hamutuk ona hanoin atu loke sentru formasaun ba sira nia oan sira.

“Ami nia formasaun iha programa tolu mak hanesan, ingles, portugues no komputador, tanba ne’e ami husu ba Prezidenti Repúblika  atu apoiu hela ami nia formasaun tolu ne’e, li-liu ba komputador,”tenik nia.

Hatan ba preokupasaun ne’e, Prezidenti Repúblika (PR), Taur Matan Ruak hatete katak, vizita ninian ba Suku, SEPFOPE sempre akompaña, maibé SEPFOPE labele akompaña ba Suku refere, tanba okupadu ho servisu.

“Ha’u mai ne’e, lori Estadu tomak nia naran, Governu labele vizita Suku hotu, tanba servisu ne’e barak tebes, se ami mai hotu, se mak atu halo servisu,”afirmatak Taur Matan Ruak.

Konaba makina tezoru ne’e, Taur Matan Ruak dehan, Governuu labele naran fó de’it makina ne’e, tenki tuir uluk formasaun hatene tiha mak Governu fó.

Konaba sentru formasaun ne’e, Taur Matan Ruak agradese tebes inan aman sira husi Sku refere nian, tanba iha hanoin diak ba sira nia oan sira.

Taur  Matan Ruak hatutan, agora Governu loke ona sentru formasaun, tanba sentru formasaun barak mak Governu loke ona iha fatin fatin, maibé joven sira lakohi tuir.Cos

Jornal Nacional

Publicada por TIMOR AGORA

POVU LASIMU WIRANTO SAI MD RI, PR TAUR: “WIRANTO SEI LA ESTRAGA RELASAUN TL-RI”

Povu ejiji ba Estadu atu husu ba Governu Repúblika Indonesia (RI) kansela Jeneral Wiranto ba Ministru Defeza (MD) Indonesia nian, tanba krimi ne’ebé mak Wiranto halo iha Timor Leste (TL), li-liu violasaun direitus humanus seidauk rezolve.


“Ita haree ba 1999, hanesan Prezidenti Repúblika,  oinsa servisu hamutuk ho Indonesia, tanba agora Panglima Wiranto  sai fali tan bo’ot iha Indonesia, oinsa Estadu nia haree ida ne’e, tanba nia halo krime iha Timor Leste,”relata komunidade Luis Mendonça de Araújo ba Prezidenti Repúblika, liu husi dialogu komunitária iha Suku Liurai, Postu Administrativu Maubisse, Munisipiu Ainaro, Kinta (11/08/2016).

Luis Mendonça hatutan, durante ne’e sira rona katak, Tribunal internasional atu tau matan ba problema violasaun direitus humanus, maibe to’o agora Estadu Timor Leste seida’uk aprezenta ida ne’e.

Alende ne’e nia mós informa ba Prezidenti Repúblika katak, iha Suku Liurai ne’e, Aldeia hat mak seida’uk hetan eletrisidade hodi fo naroman ba komunidade iha fatin refere.

Nune’e mos komunidade Paulino Soares,  rekomenda ba PR Taur Matan Ruak, atu ajuda halo kapela iha Suku refere, tanba povu laiha forsa atu halo kapela ne’e to’o hotu.

Hatan ba preokupasaun ne’e, PR Taur Matan Ruak hatete katak, Timor Leste nia ligasaun ho Indonesia ne’e, diak liu husi nasaun hotu, no iha mundu ne’e  so Timor ho Indonesia mak halo ida ne’e.

“Wiranto sei labele estraga ita nia relasaun, sira nia problema ne’e, ita labele mete, sira mak haree. Tribunal internasional ne’e, la gampang, ita respeita sira nafatin, tanba ita nia relasaun ho Indonesia ne’e diak tebes,”esklarese Xefe Estado, Taur Matan Ruak.

Tanba ne’e, Taur Matan Ruak husu ba povu atu labele preokupa Wiranto sai MD Indonesia, tanba Governu Indonesia la’os foti Jeneral Wiranto ba Ministru atu estraga relasaun diak Timor Leste ho Indonesia.

Kona-ba kapela, Taur Matan Ruak dehan, maioria povu ihaTimor laran tomak, ejiji Estadu atu halo kapela.

“Ita labele halo buat sira ne’e hotu dala ida, ita nia Governu hahu husi ki’ik ba bo’ot,”haklaken Taur Matan Ruak.

Kona-ba eletrisidade Aldeia hat ne’ebé mak seida’uk hetan ne’e, Xefe Estado hateten, kuandu estrada iha hanesan ne’e, fasil ba Governu atu dada eletrisidade. Cos

Jornal Nacional

Publicada por TIMOR AGORA

BUKA TUIR KILAT AK 33-PISTOLA 20 LAKON, FCRTL INSATISFAS ESTEITMENTU KOMANDO PNTL

Sekretari Geral Fundasaun Conselho Rezistensia Timor-Leste (FCRTL), Jose Nuno Lopez Guterres ‘Sabaray’ deklara, FCRTL insatisfas ba esteitmentu Komandante Jeral Polisia Nasional Timor Leste (PNTL), Komisariu Julio Hornay konaba polisia sei buka tuir kilat bo’ot AK 33 no pistola 20 ne’ebé lakon iha krize tinan 2016 liu ba.


Tanba tuir FCRTL estatementu komisariu, Julio Hornay  ne’ebé fó sai iha públiku ne’e bele kria fali konfusaun no bele kria mos paniku ba populasaun.

“Tanba agora dadauk ita hatene katak, ita nia partidu politiku sira komesa hala’o ona sira nia aktividades, entaun ho situasaun sira ne’e bele fó pániku ba ita nia povu, tamba ne’e mak ita husu ba ita nia Komandante Jeral, wainhira atu halo esteitementu ruma ba iha públiku presiza hanoin no haree didiak, tamba ita hotu-hotu hamutuk hakarak atu fó ita nia kontribuisaun diak ba ita nia rain no ita nia estabilidade nasional,”deklara Jose ‘Sabaray’ iha Sede FCRTL, VilaVerde, Kinta (11/08/2016) liu husi konferensia imprensa relsiona deklarasaun komisariu PNTL, Julio Hornay konaba buka  kilat bo’ot AK 33 no pistola 20 ne’ebé lakon iha krize 2016.

Sekretari Jeral FCRTL hatutan, kilat PNTL nian ne’ebé lakon iha krize 2006, agora ne’e halo ona tinan 10 resin, tanba sa mak PNTL labele hetan fali fali kilat no pistol sira ne’e no atu besik ona eleisaun jeral 2017 mak foin foti fali kestaun ida ne’e tau iha públiku??

“Segundu ha’u hakarak relata oituan konaba armas ne’e, iha krize 2006 ne’e problema krize militar nian la’os PNTL nian, militar mak iha petisionáriu, sai husi F-FDTL nia kuartel la’os PNTL. Maibé tanba saida mak PNTL nia kilat mak lakon fali? No iha ne’e ha’u mos hakarak atu haka’as oituan katak, iha krize 2006, ha’u hanesan ema sivil ida ne’ebé mos hola parte iha momentu krize ne’e, F-FDTL fó konfiansa ba ema sivil ne’ebé F-FDTL fó kilat ka armas, maibé kuandu situasaun krize ne’e remata, iha loron 3 de’it F-FDTL rekolla fila fali kilat ne’e hotu,”argument Jose Guterres.

Nia reforsa katak, F-FDTL bele rekolla fila fali kilat sira ne’e, tamba wainhira sira fó kilat, sira sei hakerek ema ne’e nia naran kompletu, númeru kilat nian no bala hira, ne’e identifika husi komandante sira ne’ebé fó armas ba ema sivil sira. No PNTL, tanba saida mak kilat lakon, nia laiha rejistu no fó kilat laiha justifikasaun klaru, tamba ne’e mak sira deskonfia bo’ot katak, kilat no pistola sira ne’ebé lakon, la’os iha ema sivil nia liman no karik dalaruma bele iha instituisaun ne’e nia laran rasik.

“Nusa mak tinan 10 resin ona, sira labele hetan fali armas ne’ebé sira fó sai, tamba armas ne’ebé fó sai hanesan mos armas ne’ebé militar sira fó sai, katak tenki rejistu ema nia naran, númeru kilat ne’e, pistola mak foin fó ba ema pesoais ida ne’ebé kaer, e tenki fó ba membru PNTL, la’os fó ba ema sivil, no tamba sa mak to’o ohin loron ita seidauk identifika klaru konaba kilat ho pistola ne’ebé ita fahe ba ita nia membru sira?

Tamba ne’e mak hanesan fundasaun konsellu resisténsia ne’ebé halo kontrolu hanesan mos kontrolu sosiais, lamenta tebes ho estatementu ne’ebé exelénsia  komjer PNTL fó sai ba iha públiku,”fundamenta Jose Guterres. ías/mj3

Jornal Nacional

Publicada por TIMOR AGORA

TL SEI LANSA LIGA BASKET BOLL-VOLLEY BOLL

Sekretariu Estadu ba Juventude no Desportu (SEJD), Leovigildo da Costa Hornai hateten, iha fulan ida ne’e (Agostu de 2016) ne’e Timor Leste sei lansa tan ninia liga rua mak, Basket Boll no Volley Boll.

“Hau aproveita Federasaun Volley Ball de Timor Leste nian, Sr. Inocencio de Araújo  nian iha ne’e, katak prossesu la’o hotu ona, i fiar katak la iha rezerva no la rekuza ho fasilidade ne’ebé mak minimu, ho pensamentu (hanoin-red) ida deit, katak Timor Leste bele dezenvolve dadauk ho neneik, i la’o los tuir nia dalan,” informa SE Leovigildo da Costa Hornai liu husi nia deskursu iha seremonia enseramentu primeiru Liga Futebol Amadora Timor Leste mak hala’o iha Sky Bar Timor Plaza andar-5 Comoro Dili, Kuarta (10/08/2016) kalan.

Iha okaziaun ne’e, SE Leovigildo kompremenata mos ba Komadante Jeral PNTL, Komisariu Julio Hornay ho nia mebrus tomak, sussesu aktividades desportu rai laran. No liliu ba Liga Futebol Amadora Timor Leste ninia sussesu ne’e tanba hetan apoiu masimu husi husi PNTL.

SE Leovigildo hatutan, kolaborasaun ida que kapaás tebtebes, ho Policia Militar (Falintil-Forcas Defesa de Timor Leste), i hakarak hakruk no apresia ba kolaborasaun servisu sira ne’e hotu.

“Hau ata sei kontinua kumpri ba orientasaun no desizaun mak sua selensia Primeiru Ministru hatun, maibe hau atu adianta lalais deit katak, tanba deit ita nia kampu Estadíu Municipal Dili, tenke tama iha faze rehabilitasaun entaun ita halo took nia jestaun ida diak para depois jogu home a way i super tasa it abele muda fali ba Baucao ka Maliana,” promete SE Leovigildo.

SE Leovigildo rekuinese katak, ne’e kustu orsamentu tenke sai tan i liliu prejudika oituan ba presidente klubu no sponsror sira, maibe hanesan presidente LFA Nilton hateten ona katak, vontade no komitmentu boot ne’ebé iha, fiar katak buat hirak ne’e bele la’o diak.

“Hau hakarak konvida no komprimenta fila fali emprezarius nasional sira katak, laos sadik imi maibe halo tuir took buat ne’ebé mak hahu tiha ona, liu husi imi ida-idak koko imi nia vontade no imi nia responsabilidade sidadaun nudar Timor-oan ne’ebé mak hatudu patriotism no nasioanalismu ba rai doben Timor Leste ida ne’e, liu husi apoiu no investe liu tan ho fo apoiu ba Liga Futebol Amadora, nune’e liga ne’e bele sai prestiju no sai dignu ba rai Timor nia identidade futebol,” dejafia SE Leovigildo.

Agradese mos ba membru komite 12 de Novembro, sira ne’ebé mak ho voluntariamente hodi kolabora ho PNTL hodi fo asegura prosesu sira ne’e la’o diak no sussesu. dehan SE Leovigildo. Ito

Jornal Nacional

Publicada por TIMOR AGORA

SEJD Konvida Emprezáriu Investe iha Futeból

DILI, (ANTIL) – Sekretáriu Estadu Juventude no Desportu (SEJD), Leovigildo Hornai konvida emprezáriu nasionál sira atu investe iha área desportu, liu-liu futeból.

Leovigildo hato’o sujestaun ne’e iha seremónia “Gala Anual de Liga Futeból Amadora de Timor-Leste” iha Timor Plaza, foin lalais ne’e.

Tuir Leovigildo, ne’e la’ós sadik, maibé konvida atu hakat tuir emprezáriu nasionál balun ne’ebé hahú ona investe iha klubu futeból.

“Ha’u la-temi emprezáriu ida-ida, maibé koko to’ok imi nia vontade no espíritu patriotizmu no nasionalizmu ba rai doben ida ne’e liu-hosi futeból”, nia fó hanoin.

Eis Prezidenti Konsellu Nasionál Juventude Timor-Leste tenik, partisipasaun emprezáriu nasionál sira área desportu ho objetivu atu tulun Liga Futeból Amadora (LFA) para Liga ne’e sai prestíjiu, sai dignu no sai Timor nia identidade. (jornalista: Xisto Freitas)

Foto: Sekretáriu Estadu Juventude no Desportu, Leovigildo Hornai

Publicada por TIMOR AGORA